جمال الدين محمد الخوانساري

351

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

6293 عزّ القنوع خير من ذلّ الخضوع . عزّت قنوع بهترست از خوارى خضوع ، « قنوع » بمعنى راضى شدن بنصيب وبهرهء خودست از دنيا و « خضوع » بمعنى فروتنى كردن است ومراد اينست كه عزّتى كه با قنوع است هر چند با تعب وزحمت باشد بهترست از خواريى كه با خضوع وفروتنى كردن بمردم باشد هر چند سبب توسعه وفراخى گردد . 6294 علم لا يصلحك ضلال ، ومال لا ينفعك وبال . علمي كه بصلاح نياورد ترا گمراهى است ، ومالي كه سود ندهد ترا وبالى است ، مراد به « علمي كه بصلاح نياورد » علمي است كه عمل بآن نشود ، و « بودن آن گمراهى » باعتبار اينست كه سبب زيادتى وزر ووبال گردد زيرا كه گناه عصيان عالم زيادة است از گناه عصيان جاهل ، بلكه جاهل در بسيارى از أمور معذور باشد كه عالم در آنها معذور نباشد چنانكه مكرّر مذكور شد ، ومراد به « مالي كه سود ندهد » اينست كه نگاهداشته شود ودر مصارف مشروعه كه سودى دهد در آخرت يا دنيا صرف نشود ، و « بودن آن وبال » ظاهرست چه نفعي از آن نبرد ودر دنيا تعب وزحمت حفظ وحراست آن بايد كشيد ودر آخرت حساب آن بايد داد . 6295 عداوة العاقل خير من صداقة الجاهل . دشمنى عاقل بهترست از دوستى جاهل يعنى كم عقل بقرينهء مقابله با عاقل ، واين مضمون مشهورست . 6296 علم بلا عمل حجّة للّه على العبد . علمي بي عمل حجتي است مر خدا را بر بنده ، يعنى بآن حجت مىگيرد خدا بر بندهء كه صاحب آن باشد وبرهان مىسازد آن را بر استحقاق أو عقاب وعذاب را با وجود آن ، وديگر عذرى باقي نمىماند از براي أو ، بخلاف كسى كه عالم نباشد چه اگر